Hiện tượng thiên văn ấn tượng của mùa Hè

Mưa sao băng Perseids vốn bắt đầu hoạt động từ ngày 17/7, đạt đỉnh vào tối 12 và rạng sáng 13/8, trước khi giảm dần và kết thúc vào 24/8. Trong điều kiện lý tưởng, mật độ sao băng có thể lên tới 100 vệt/giờ.

Tuy nhiên, năm nay, ánh sáng Mặt Trăng sau pha trăng tròn ngày 9/8 (độ sáng khoảng 86/88%) có thể làm mờ bớt những vệt sáng yếu, dù vậy các “quả cầu lửa” - sao băng cực sáng - vẫn hứa hẹn mang lại màn trình diễn ngoạn mục.

Nguồn gốc của mưa sao băng này là sao chổi 109P/Swift-Tuttle - “người lữ khách” quay quanh Mặt Trời với chu kỳ 133 năm, từng đi qua gần Trái Đất vào năm 1992 và dự kiến trở lại vào 2026. Khi Trái Đất đi ngang qua dòng bụi đá mà sao chổi để lại, những hạt bụi lao vào bầu khí quyển với vận tốc khoảng 215.000 km/h, bốc cháy và tạo nên những vệt sáng xé toạc màn đêm.

Điểm tỏa sáng từ chòm sao Anh Tiên

Tên gọi “Perseids” bắt nguồn từ chòm sao Perseus (Anh Tiên) - nơi các vệt sao băng dường như tỏa ra. Trên thực tế, chúng có thể xuất hiện ở bất kỳ vùng nào trên bầu trời, nhưng việc xác định chòm sao này sẽ giúp người quan sát dễ dàng “bắt” được nhiều vệt sao băng hơn. Perseids chỉ thua mưa sao băng Geminids về độ rực rỡ, khi Geminids có thể tạo ra tới 150 vệt/giờ vào giữa tháng 12.

Thời điểm và địa điểm lý tưởng để quan sát

Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam khuyến nghị, khoảng thời gian vàng để ngắm Perseids là từ nửa đêm tới trước bình minh, đặc biệt sau 2 giờ sáng khi bầu trời tối nhất và sao băng xuất hiện dày đặc. Hướng quan sát tốt nhất là về phía đông bắc, với góc nhìn khoảng 30 - 50 độ so với mặt đất.

Những địa điểm có tầm nhìn thoáng và ít ô nhiễm ánh sáng sẽ tăng cơ hội quan sát, như Mộc Châu, Tam Đảo, Ba Vì, các vùng núi cao hoặc bờ biển xa trung tâm đô thị. Nếu ở thành phố, có thể tận dụng sân thượng, bãi đất trống và chọn vị trí có vật che ánh trăng như tòa nhà hoặc tán cây lớn.

Điểm đặc biệt năm nay là vào sáng 13/8, người yêu thiên văn còn có thể đồng thời quan sát sao Mộc và sao Kim - hai hành tinh sáng nhất sau Mặt Trăng - tiến sát nhau trên bầu trời. Đây là cơ hội hiếm để vừa thưởng ngoạn mưa sao băng, vừa chiêm ngưỡng một “cặp đôi” hành tinh rực rỡ.

Bí quyết quan sát và lưu giữ khoảnh khắc

Ngắm Perseids không cần kính thiên văn hay ống nhòm; mắt thường là công cụ hiệu quả nhất. Người quan sát nên: Để mắt làm quen với bóng tối ít nhất 15 - 20 phút trước khi bắt đầu. Mặc ấm, mang nước uống, tránh đi một mình và đảm bảo an toàn khi ở ngoài trời ban đêm. Chọn nơi tránh ánh sáng nhân tạo và bụi mù. Kiên nhẫn, vì sao băng có thể xuất hiện theo từng đợt, cách nhau vài giây hoặc vài phút.

Nếu muốn ghi lại hình ảnh, có thể dùng máy ảnh chụp phơi sáng từ 30 giây trở lên, đặt máy trên giá ba chân và hướng ống kính về vùng bầu trời có nhiều sao băng xuất hiện.

Mặc dù bị ảnh hưởng phần nào bởi ánh trăng sáng, mưa sao băng Perseids 2025 vẫn hứa hẹn mang lại những trải nghiệm khó quên cho người yêu bầu trời. Dưới nền trời mùa hạ, những vệt sáng băng ngang, kèm theo khả năng xuất hiện “quả cầu lửa” rực rỡ, sẽ là món quà tuyệt đẹp từ vũ trụ dành cho những ai chịu khó thức trắng để ngắm nhìn.